Četrdeset godina ARS-a
Prije četrdeset godina, u avgustu 1986, na Cetinju je objavljen prvi broj časopisa Ars. Nastao iz potrebe jedne generacije pisaca i intelektualaca da crnogorsku književnost otvori prema savremenim književnim i umjetničkim tokovima, Ars je od početka bio zamišljen kao prostor kulturne i književne deprovincijalizacije.
Prvi broj, koji je grafički oblikovao znameniti dizajner Bogdan Kršić, već je najavio put kojim će časopis krenuti: na njegovim stranicama našli su se Borislav Pekić, Oskar Davičo, Tomaž Šalamun, Alen Ginzberg, Vlado Gotovac, Rudi Šeligo, Neda Miranda Blažević, Vojislav Despotov i Vojo Šindolić. Oko Arsa i Književne opštine Cetinja tih godina okupljali su se i Danilo Kiš, Mirko Kovač, David Albahari, Drago Jančar, Abdulah Sidran, Aleš Debeljak, Marko Vešović i brojni drugi autori koji su oblikovali književnu mapu nekadašnjeg jugoslovenskog prostora.
U središtu te priče bio je i Mladen Lompar, prvi glavni urednik Arsa — pjesnik, istoričar umjetnosti i jedna od ključnih ličnosti crnogorske kulture, čiji su cetinjski šarm, rafiniranost i urednička širina ostali upisani u identitet časopisa.
Četrdeset godina kasnije, Ars izlazi sa jubilarnim dvobrojem 3–4/2026, na 262 stranice, potvrđujući da jubilej nije samo pogled unazad.
U novom broju objavljuju Miljenko Jergović, Svetislav Basara, Ivan Lovrenović, Jovica Aćin, Faruk Šehić, Josip Mlakić, Enver Kazaz, Milorad Popović, Ljubeta Labović, Marija Sarap, Nikola Nikolić, Sead Šabotić, Dragana Kršenković Brković, Marija Krivokapić, Dragana Tripković i brojni drugi autori, uz temat „Žene i starenje“, koji je priredila Aleksandra Nikčević Batrićević.
Milorad Popović u jubilarnom broju, u eseju “Prvih četrdeset godina Arsa”, prvi put iz neposredne perspektive jednog od njegovih osnivača ispisuje istoriju časopisa, od cetinjskog kulturnog kruga osamdesetih i prve redakcije, preko prekida i obnove, do današnjeg Arsa.
Za četiri decenije mijenjale su se države, sistemi, generacije i književne poetike. Ars je ostao.
Možda je upravo u tome najtačnija mjera njegovih prvih četrdeset godina: časopis pokrenut da bi otvorio Crnu Goru prema svijetu i danas postoji iz istog razloga.
